De vraag is inmiddels niet óf microplastics in wijn zitten, maar waar in de keten ze ontstaan en wie daar verantwoordelijkheid voor neemt.
Recent wetenschappelijk onderzoek toont dat microplasticniveaus in wijn relatief laag zijn vergeleken met andere dranken, en dat natuurkurk zelfs een beschermende werking lijkt te hebben. Tegelijkertijd blijven micro- en nanoplastics zich opstapelen in het menselijk lichaam, met nog onbekende gevolgen.
Wat zijn microplastics?
Microplastics zijn minuscule plasticdeeltjes (kleiner dan 5 mm) die overal terechtgekomen: in oceanen, bodem, lucht, voedsel en drank. Wijn vormt geen uitzondering, maar recente studies tonen aan dat de concentraties in wijn vaak lager liggen dan in veel andere dranken.
Bronnen van microplastics in wijn
Microplastics kunnen wijn op verschillende manieren bereiken.
Verpakking en afsluiting: Dit is een belangrijke bron. Een Franse studie van ANSES (2025) analyseerde diverse dranken in verschillende verpakkingen. Glazen flessen bleken vaak meer microplastics te bevatten dan plastic flessen of blikjes (soms 5-50 keer meer), vooral door de verflaag op metalen schroefdoppen die slijt en deeltjes afgeeft. Glazen flessen met kurkstoppen scoren echter significant lager. Kurk lijkt een beschermende rol te spelen. Wijn in bag-in-box of cartons kan juist meer deeltjes bevatten (rond de 30 per liter in sommige gevallen).
Wijngaard en productie: Een Duitse studie (2024) vond hoge concentraties microplastics in wijngaardbodems (gemiddeld rond 4200 deeltjes per kg grond), hoger dan in veel andere landbouwgronden. Oorzaken zijn plastic mulches, irrigatiesystemen, gereedschap en atmosferische depositie. Er is vooralsnog geen direct bewijs dat dit massaal in de wijn zelf terechtkomt, maar het is een potentieel risico via de druiven of bodemwater.
Synthetische kurk: Een oudere studie uit 2020 identificeerde microplastics (vooral polyethyleen) in witte wijnen met kunststofkurken, tot enkele honderden deeltjes per liter in sommige monsters. Natuurkurk lijkt veiliger.
Hoeveel microplastics zitten er precies in wijn?
Exacte cijfers variëren per studie en wijnsoort, maar over het algemeen liggen niveaus in wijn lager dan in frisdrank, bier of limonade. In de ANSES-studie scoorde wijn laag (rond de 8 deeltjes per liter in sommige metingen), terwijl andere dranken in glas tot 100 deeltjes per liter haalden.
Eerdere metingen in witte wijn varieerden van tientallen tot enkele honderden deeltjes per liter, afhankelijk van de methode (visuele telling vs. spectroscopie). Fragmenten en vezels zijn de meest voorkomende vormen; veel deeltjes zijn transparant en komen van verpakkingsmaterialen zoals PP of PET.
Gezondheidsrisico’s
Microplastics worden wereldwijd in het menselijk lichaam aangetroffen (bloed, longen, lever, placenta, hersenen). Mogelijke effecten zijn ontstekingen, oxidatieve stress, en associaties met hart- en vaatziekten, neurologische problemen en reproductieve stoornissen. Een studie uit 2024 linkte microplastics in slagaders aan een hoger risico op hartaanvallen en beroertes.
Voor wijn specifiek is de blootstelling relatief beperkt vergeleken met dagelijkse bronnen zoals drinkwater, thee of verpakte voeding. Langetermijneffecten van chronische lage doses zijn echter nog onvoldoende onderzocht. De WHO en andere instanties benadrukken dat meer onderzoek nodig is naar opname, accumulatie en toxiciteit (inclusief additieven en gebonden chemicaliën).
Wat kun je doen als wijnliefhebber?
– Kies bij voorkeur voor wijnen met natuurkurk, dit lijkt een van de betere opties op basis van recente data.
– Vermijd langdurige opslag in plastic containers of bag-in-box als je bezorgd bent.
– Let op duurzame wijngaarden. Hoewel biologisch vs conventioneel weinig verschil toonde in bodemvervuiling, vermindert minder plasticgebruik in de landbouw de bron.
– Algemene tip: minder verpakte dranken en meer kraanwater (waar mogelijk gefilterd) helpt breder je blootstelling te beperken.